CẨM NANG HƯỚNG DẪN: KÊ KHAI VÀ NỘP TIỀN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TẠM TÍNH QUÝ

Việc nắm vững quy định về thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) tạm tính quý giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát dòng tiền, thực hiện đúng nghĩa vụ và tránh các khoản phạt chậm nộp không đáng có. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết toàn diện được hệ thống hóa từ quy định hiện hành cho đến các quy tắc lịch sử.

I. QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH (ÁP DỤNG TỪ QUÝ 4/2014 ĐẾN NAY)

1. Cơ chế đơn giản hóa thủ tục hành chính

Hiện nay, người nộp thuế (NNT) được cắt giảm tối đa các thủ tục khai báo rườm rà hằng quý. Cụ thể:

Doanh nghiệp không phải nộp hồ sơ khai thuế quý (tức là không phải làm tờ khai thuế TNDN tạm tính quý để nộp về cơ quan thuế nữa).

Doanh nghiệp chỉ cần tạm tính thuế TNDN quý: Nếu kết quả tạm tính quý phát sinh số tiền thuế TNDN phải nộp thì doanh nghiệp sẽ thực hiện nộp số tiền thuế tạm tính đó về Ngân sách Nhà nước (NSNN).

Cơ sở pháp lý: Quy định này chính thức có hiệu lực từ quý 4/2014 theo Điều 17 của Thông tư 151/2014/TT-BTC (bổ sung Điều 12a, Thông tư số 156/2013/TT-BTC). Căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh, NNT thực hiện tạm nộp số thuế TNDN của quý chậm nhất vào ngày thứ ba mươi của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ thuế và không phải nộp tờ khai.

2. Căn cứ và thời hạn tạm nộp tiền thuế TNDN

Theo quy định tại Điểm b, Khoản 6, Điều 8, Nghị định 126/2020/NĐ-CP:

Doanh nghiệp phải tự xác định số thuế TNDN tạm nộp quý.

Số thuế tạm nộp này sẽ được trừ vào số thuế phải nộp theo hồ sơ quyết toán thuế năm.

Căn cứ tạm tính: Doanh nghiệp dựa vào kết quả sản xuất, kinh doanh thực tế trong quý và các quy định của pháp luật về thuế để tự xác định số thuế TNDN tạm nộp.

Thời hạn nộp tiền thuế tạm tính quý (nếu có): Căn cứ Điều 55 của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, thời hạn nộp thuế đối với thuế TNDN tạm nộp theo quý chậm nhất là ngày 30 của tháng đầu quý sau.

Ví dụ thực tế: Công ty Kế Toán Thuế Đà Nẵng thực hiện tạm tính quý 2/2024 ra số tiền thuế TNDN phải nộp là 1.000.000đ thì hạn nộp tiền chậm nhất về NSNN là ngày 30/07/2024.

3. Quy tắc chặn trần tạm nộp 80% (Nghị định 91/2022/NĐ-CP)

Khi tự tính toán số thuế tạm nộp hằng quý, doanh nghiệp phải đặc biệt kiểm soát tổng dòng tiền cả năm để tránh chạm trần phạt:

Quy định: Tổng số thuế TNDN đã tạm nộp của 04 quý không được thấp hơn 80% số thuế TNDN phải nộp theo quyết toán năm.

Chế tài xử lý: Trường hợp NNT nộp thiếu so với số thuế phải tạm nộp 04 quý (mốc 80%), doanh nghiệp phải nộp tiền chậm nộp tính trên số thuế nộp thiếu.

Thời gian tính tiền chậm nộp: Tính liên tục kể từ ngày tiếp sau ngày cuối cùng của thời hạn tạm nộp thuế TNDN quý 04 đến ngày liền kề trước ngày nộp số thuế còn thiếu vào ngân sách nhà nước. Quy định này áp dụng từ ngày 30/10/2022 khi Nghị định 91/2022/NĐ-CP chính thức có hiệu lực.

II. QUY ĐỊNH LỊCH SỬ (TRƯỚC QUÝ 4/2014)

Trước kỳ quý 4/2014, doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thiện và nộp tờ khai tạm tính thuế TNDN theo quý theo đúng quy định tại Điều 12 Thông tư Số 156/2013/TT-BTC. Trước khi thực hiện kê khai, doanh nghiệp cần xác định được số thuế TNDN phải nộp.

1. Hồ sơ khai thuế TNDN tạm tính theo quý trước đây

Tùy vào đặc điểm hạch toán chi phí, doanh nghiệp lựa chọn 1 trong 2 mẫu hồ sơ ổn định cho cả năm:

Tờ khai thuế TNDN tạm tính quý mẫu số 01A/TNDN: Áp dụng cho các doanh nghiệp mới thành lập hoặc năm trước bị lỗ.

Tờ khai thuế TNDN tạm tính quý mẫu số 01B/TNDN: Dành cho NNT thực hiện khai theo tỷ lệ thu nhập chịu thuế trên doanh thu, áp dụng đối với những doanh nghiệp không kê khai được chi phí phát sinh.

2. Quy tắc khống chế tỷ lệ tạm nộp thời kỳ cũ (Hạn mức 20%)

Giai đoạn từ ngày 15/11/2014 (theo Điều 17 Thông tư 151/2014/TT-BTC), dù doanh nghiệp đã được miễn lập tờ khai quý nhưng cơ chế tính phạt chậm nộp dựa trên ngưỡng 20% chênh lệch quyết toán được áp dụng như sau:

Trường hợp chênh lệch từ 20% trở lên: Nếu tổng số 4 lần tạm nộp thấp hơn từ 20% trở lên so với số thuế TNDN phải nộp theo quyết toán, doanh nghiệp phải nộp lãi chậm nộp đối với phần chênh lệch từ 20% trở lên đó. Tiền lãi tính từ ngày tiếp sau ngày cuối cùng của thời hạn nộp thuế quý IV của doanh nghiệp đến ngày thực nộp số thuế còn thiếu.

Trường hợp chênh lệch dưới 20%: Đối với số tiền thuế tạm nộp theo quý thấp hơn số phải nộp theo quyết toán dưới 20% mà doanh nghiệp chậm nộp so với thời hạn quy định (thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm) thì tính tiền chậm nộp kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế đến ngày thực nộp số thuế còn thiếu.

Trường hợp tăng thuế sau thanh tra: Sau khi doanh nghiệp đã khai quyết toán thuế năm, nếu cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra mà phát hiện tăng số tiền thuế phải nộp so với số doanh nghiệp đã khai quyết toán thì doanh nghiệp bị tính tiền chậm nộp đối với toàn bộ số thuế phải nộp tăng thêm đó. Thời gian tính từ ngày tiếp sau ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm đến ngày thực nộp tiền thuế.

3. Hệ thống ví dụ minh họa chi tiết (Bản gốc)

4. Thành phần hồ sơ khai quyết toán thuế TNDN thời kỳ cũ

Hồ sơ quyết toán năm bao gồm:

Tờ khai quyết toán thuế TNDN theo mẫu số 03/TNDN.

Báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp.

Các phụ lục đính kèm (nếu có phát sinh): Phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh mẫu số 03-1A/TNDN, mẫu số 03-1B/TNDN, mẫu số 03-1C/TNDN; Phụ lục chuyển lỗ theo mẫu số 03-2A/TNDN và các Phụ lục khác.

5. Thời hạn nộp hồ sơ và tiền thuế thời kỳ cũ

Thời hạn nộp quý: Đối với tờ khai và tiền thuế TNDN tạm tính theo quý, hạn nộp chậm nhất là ngày thứ 30 của quý sau (cụ thể rơi vào các ngày: 30/04, 30/07, 30/10, 30/01). Hàng quý ngoài việc nộp tờ khai thuế TNDN tạm tính, doanh nghiệp cần phải nộp thêm các hồ sơ khác như: Tờ khai thuế GTGT theo quý (nếu có), tờ khai thuế TNCN (nếu có), Báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn quý.

Thời hạn nộp quyết toán năm: Chậm nhất là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính (nếu doanh nghiệp áp dụng năm dương lịch thì hạn chót là ngày 31/03 hàng năm).

Nguyên tắc nộp tiền: Hạn nộp hồ sơ khai thuế TNDN cũng chính là hạn nộp tiền thuế TNDN vào NSNN (nếu có phát sinh số thuế phải nộp)