Cách hạch toán TK 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại theo Thông tư 99

Tài khoản 243 được sử dụng để theo dõi giá trị hiện có cũng như sự biến động tăng, giảm của tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong doanh nghiệp theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Đây là tài khoản phản ánh quyền lợi về thuế mà doanh nghiệp sẽ được hưởng trong tương lai từ các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ, các khoản lỗ tính thuế được chuyển sang kỳ sau hoặc các ưu đãi thuế chưa sử dụng hết.

1. Nguyên tắc kế toán TK 243 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Công thức xác định tài sản thuế thu nhập hoãn lại

Trong trường hợp doanh nghiệp đã xác định được việc thay đổi thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp trong tương lai, đồng thời thời điểm hoàn nhập tài sản thuế thu nhập hoãn lại nằm trong giai đoạn thuế suất mới có hiệu lực, doanh nghiệp phải sử dụng mức thuế suất mới để xác định giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại.

Cơ sở tính thuế và chênh lệch tạm thời

Cơ sở tính thuế của tài sản được hiểu là phần giá trị được phép khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế trong tương lai khi tài sản được thu hồi. Nếu khoản thu nhập phát sinh từ tài sản không thuộc diện chịu thuế thì cơ sở tính thuế được xác định bằng chính giá trị ghi sổ của tài sản đó.

Đối với nợ phải trả, cơ sở tính thuế là giá trị ghi sổ sau khi trừ đi phần giá trị được khấu trừ vào thu nhập chịu thuế trong tương lai khi thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Chênh lệch tạm thời là khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ trên Báo cáo tình hình tài chính với cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ phải trả.

Các loại chênh lệch tạm thời

Một số lưu ý quan trọng:

• Chênh lệch tạm thời về thời gian chỉ là một dạng của chênh lệch tạm thời.
• Có những trường hợp phát sinh chênh lệch tạm thời nhưng không phải chênh lệch về mặt thời gian, chẳng hạn như đánh giá lại tài sản nhưng cơ sở tính thuế không thay đổi.
• Theo Thông tư 99, khái niệm "chênh lệch vĩnh viễn" không còn được sử dụng khi xác định thuế thu nhập hoãn lại.

Điều kiện ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại

Doanh nghiệp chỉ được ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại khi có cơ sở chắc chắn rằng trong tương lai sẽ phát sinh lợi nhuận tính thuế để bù trừ.

Các khoản được ghi nhận bao gồm:

• Chênh lệch tạm thời được khấu trừ.
• Khoản lỗ tính thuế còn được chuyển sang các năm sau.
• Giá trị ưu đãi thuế chưa sử dụng hết được phép chuyển kỳ.

Ngoại lệ không ghi nhận là các chênh lệch phát sinh từ việc ghi nhận ban đầu tài sản hoặc nợ phải trả trong giao dịch không phải hợp nhất kinh doanh và không ảnh hưởng đến lợi nhuận kế toán cũng như thu nhập chịu thuế tại thời điểm phát sinh.

Xác định tài sản thuế thu nhập hoãn lại cuối năm

Khi kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp cần lập các bảng theo dõi gồm:

• Bảng xác định chênh lệch tạm thời được khấu trừ.
• Bảng theo dõi chênh lệch tạm thời được khấu trừ chưa sử dụng.
• Bảng theo dõi các khoản lỗ tính thuế được chuyển sang năm sau.
• Bảng xác định tài sản thuế thu nhập hoãn lại.

Các tài liệu này là căn cứ để xác định số tài sản thuế thu nhập hoãn lại cần ghi nhận hoặc hoàn nhập trong kỳ.

Nguyên tắc ghi nhận và hoàn nhập

Việc xác định số ghi nhận trong năm được thực hiện trên cơ sở bù trừ giữa:

• Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm.
• Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại phải hoàn nhập trong năm.

Doanh nghiệp phải thực hiện hoàn nhập tài sản thuế thu nhập hoãn lại khi:

• Chênh lệch tạm thời được khấu trừ không còn tồn tại.
• Tài sản được thu hồi hoặc nợ phải trả được thanh toán.
• Khoản lỗ tính thuế hoặc ưu đãi thuế đã được sử dụng hết.

Ngoài ra, tại thời điểm lập báo cáo tài chính, nếu doanh nghiệp đánh giá có khả năng tạo ra lợi nhuận tính thuế trong tương lai thì các tài sản thuế thu nhập hoãn lại chưa được ghi nhận trước đây có thể được ghi nhận bổ sung.

Việc bù trừ giữa tài sản thuế thu nhập hoãn lại và thuế thu nhập hoãn lại phải trả chỉ được thực hiện khi trình bày trên Báo cáo tình hình tài chính, không thực hiện trên sổ kế toán.

2. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 243

Số dư bên Nợ: Thể hiện giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại còn lại tại thời điểm cuối kỳ kế toán.

3. Cách định khoản hạch toán TK 243 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Trường hợp tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh lớn hơn số hoàn nhập trong năm

Khi giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh vượt quá giá trị phải hoàn nhập, doanh nghiệp ghi nhận phần chênh lệch tăng thêm vào TK 243:

Nợ TK 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại

    Có TK 8212 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại

Trường hợp tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh nhỏ hơn số hoàn nhập trong năm

Nếu giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh thấp hơn số phải hoàn nhập trong kỳ, doanh nghiệp ghi giảm tài sản thuế thu nhập hoãn lại tương ứng với phần chênh lệch:

Nợ TK 8212 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại

    Có TK 243 - Tài sản thuế thu nhập hoãn lại

TK 243 là tài khoản dùng để phản ánh quyền lợi về thuế thu nhập doanh nghiệp mà doanh nghiệp sẽ được hưởng trong tương lai từ các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ, các khoản lỗ tính thuế chuyển kỳ và ưu đãi thuế chưa sử dụng. Việc xác định và hạch toán đúng tài sản thuế thu nhập hoãn lại giúp doanh nghiệp phản ánh chính xác nghĩa vụ thuế cũng như tình hình tài chính theo quy định của Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Liên hệ Kế toán Thuế Đà Nẵng để được tư vấn chi tiết 0983 542 571.