Cách hạch toán TK 338 - Phải trả, phải nộp khác theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tài khoản 338 được sử dụng để phản ánh các khoản phải trả, phải nộp chưa được theo dõi tại các tài khoản khác thuộc nhóm tài khoản 33 (từ TK 331 đến TK 337).

Ngoài ra, tài khoản này còn được dùng để ghi nhận doanh thu nhận trước của các dịch vụ đã cung cấp cho khách hàng, các khoản doanh thu chưa thực hiện cũng như các khoản chênh lệch phát sinh từ giao dịch bán và thuê lại tài sản theo hình thức thuê tài chính hoặc thuê hoạt động.

Các khoản được phản ánh trên TK 338 bao gồm:

• Tài sản thừa đang chờ xác định nguyên nhân và xử lý theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
• Các khoản phải trả cho cá nhân hoặc tổ chức liên quan đến tài sản thừa đã xác định được nguyên nhân.
• Khoản trích và thanh toán BHXH, BHYT, BHTN và kinh phí công đoàn.
• Các khoản khấu trừ vào thu nhập của người lao động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Vật tư, hàng hóa mượn mang tính chất tạm thời.
• Các khoản nhận vốn góp theo hợp đồng hợp tác kinh doanh không thành lập pháp nhân.
• Các khoản thu hộ, chi hộ và nghĩa vụ phải hoàn trả cho bên thứ ba.
• Các khoản tiền nhận trước của khách hàng liên quan đến hoạt động cho thuê tài sản hoặc cơ sở hạ tầng trong nhiều kỳ.
• Khoản doanh thu chưa thực hiện và doanh thu chờ phân bổ.
• Chênh lệch giữa giá bán và giá trị còn lại hoặc giá trị hợp lý của tài sản trong giao dịch bán và thuê lại.
• Tài sản được hỗ trợ, tài trợ, biếu tặng có kèm điều kiện.
• Các khoản phải trả khác cho người lao động như bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ và các khoản hỗ trợ ngoài tiền lương.

1. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 338

Kết cấu tài khoản 338

Số dư tài khoản 338

Số dư bên Nợ

Phản ánh:

• Số tiền đã thanh toán hoặc nộp lớn hơn số phải trả, phải nộp.
• Khoản BHXH đã chi cho người lao động nhưng chưa được cơ quan BHXH quyết toán.
• Kinh phí công đoàn chi vượt chưa được cấp bù.

Số dư bên Có

Phản ánh:

• BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ đã trích nhưng chưa nộp.
• Giá trị tài sản thừa đang chờ xử lý.
• Doanh thu chờ phân bổ cuối kỳ.
• Chênh lệch giá bán và giá trị còn lại hoặc giá trị hợp lý của tài sản chưa phân bổ.
• Các khoản còn phải trả và phải nộp khác.

Các tài khoản cấp 2 của TK 338

Một số khoản không hạch toán vào TK 3387

2. Cách định khoản hạch toán TK 338 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

2.1. Kế toán tài sản thừa phát hiện khi kiểm kê

Trường hợp chưa xác định được nguyên nhân

Khi ghi nhận giá trị hàng tồn kho hoặc TSCĐ thừa đang chờ xử lý:

Nợ các TK 111, 152, 153, 156, 211

    Có TK 3381 - Tài sản thừa chờ giải quyết

Khi có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền:

Nợ TK 3381 - Tài sản thừa chờ giải quyết

    Có các tài khoản liên quan

2.2. Kế toán BHXH, BHYT, BHTN và kinh phí công đoàn

Khi trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ

Nợ các TK 622, 623, 627, 641, 642,... (phần tính vào chi phí sản xuất kinh doanh)

Nợ TK 334 - Phải trả người lao động (phần khấu trừ vào lương người lao động)

    Có TK 3382 - Kinh phí công đoàn

    Có TK 3383 - Bảo hiểm xã hội

    Có TK 3384 - Bảo hiểm y tế

    Có TK 3386 - Bảo hiểm thất nghiệp

Khi nộp BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ

Nợ TK 3382 - Kinh phí công đoàn

Nợ TK 3383 - Bảo hiểm xã hội

Nợ TK 3384 - Bảo hiểm y tế

Nợ TK 3386 - Bảo hiểm thất nghiệp

    Có các TK 111, 112,...

Khi xác định BHXH phải trả cho người lao động nghỉ ốm đau, thai sản

Nợ TK 3383 - Bảo hiểm xã hội

    Có TK 334 - Phải trả người lao động

Khi chi kinh phí công đoàn tại đơn vị

Nợ TK 3382 - Kinh phí công đoàn

    Có các TK 111, 112,...

Khi nhận kinh phí công đoàn cấp bù phần vượt chi

Nợ các TK 111, 112

    Có TK 3382 - Kinh phí công đoàn

2.3. Khi mượn vật tư, hàng hóa hoặc tài sản phi tiền tệ khác

Nợ các TK 152, 153, 156,...

    Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

2.4. Hạch toán doanh thu chờ phân bổ đối với hoạt động cho thuê tài sản

Khi nhận tiền thuê trả trước nhiều kỳ

Nợ các TK 111, 112,... (tổng số tiền nhận trước)

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có)

Khi ghi nhận doanh thu từng kỳ

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Trường hợp phải hoàn trả tiền cho khách hàng do hợp đồng không thực hiện

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có)

    Có các TK 111, 112,...

2.5. Trường hợp bán và thuê lại TSCĐ theo hình thức thuê tài chính

Khi hoàn tất thủ tục bán tài sản

Nợ các TK 111, 112,... (tổng giá thanh toán)

    Có TK 711 - Thu nhập khác (giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại)

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ (phần chênh lệch giữa giá bán và giá trị còn lại)

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp

Đồng thời ghi giảm TSCĐ

Nợ TK 811 - Chi phí khác (giá trị còn lại)

Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (nếu có)

    Có TK 211 - TSCĐ hữu hình

Định kỳ phân bổ khoản chênh lệch

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có các TK 623, 627, 641, 642,...

2.6. Kế toán các nghiệp vụ nhận ủy thác xuất nhập khẩu

2.6.1. Tại đơn vị nhận ủy thác nhập khẩu

Khi nhận tiền của bên giao ủy thác để nhập khẩu hàng hóa

Nợ các TK 111, 112,...

    Có TK 3388 - Phải trả, phải nộp khác

Khi ký quỹ mở L/C

Nợ TK 244 - Ký quỹ, ký cược

    Có các TK 111, 112

Khi sử dụng tiền ký quỹ để thanh toán cho người bán nước ngoài

Nợ các TK 138, 338

    Có TK 244 - Ký quỹ, ký cược

Khi thanh toán tiền hàng nhập khẩu cho người bán nước ngoài

Nợ TK 138 - Phải thu khác (nếu bên giao ủy thác chưa ứng tiền)

Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

    Có các TK 111, 112,...

Khi nộp hộ các loại thuế nhập khẩu

Nợ TK 138 - Phải thu khác

Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

    Có các TK 111, 112

Các khoản chi hộ khác liên quan đến hoạt động nhập khẩu ủy thác

Nợ TK 138 - Phải thu khác

    Có các TK 111, 112,...

Ghi nhận doanh thu phí ủy thác nhập khẩu

Nợ các TK 131, 111, 112,...

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp

Bù trừ công nợ khi kết thúc giao dịch

Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

    Có TK 138 - Phải thu khác

2.6.2. Tại đơn vị nhận ủy thác xuất khẩu

Các khoản chi hộ bên giao ủy thác xuất khẩu

Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388)

    Có các TK 111, 112

Khi nhận tiền hàng từ khách hàng nước ngoài

Nợ TK 112 - Tiền gửi không kỳ hạn

    Có TK 3388 - Phải trả, phải nộp khác

Bù trừ các khoản phải thu và phải trả

Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

    Có TK 138 - Phải thu khác

2.7. Kế toán tài sản được hỗ trợ, tài trợ hoặc biếu tặng

2.7.1. Nhận tài sản hoặc tiền hỗ trợ, tài trợ, biếu tặng

Nợ các TK 111, 112, 152, 211,...

    Có TK 711 - Thu nhập khác (nếu không kèm điều kiện)

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ (nếu có điều kiện)

    Có TK 4118 - Vốn khác (nếu được ghi tăng vốn chủ sở hữu)

2.7.2. Kế toán khoản hỗ trợ của Nhà nước

Khoản hỗ trợ liên quan đến tài sản

Khi nhận khoản hỗ trợ có điều kiện

Nợ các TK 111, 112, 152, 211,...

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện được hưởng hỗ trợ

Trường hợp được phép ghi tăng vốn đầu tư của chủ sở hữu:

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu

    Có TK liên quan

Trường hợp còn lại, thực hiện phân bổ định kỳ:

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 711 - Thu nhập khác

Khoản hỗ trợ liên quan đến thu nhập

Trường hợp không kèm điều kiện

Nợ các TK 111, 112, 152,...

    Có TK 711 - Thu nhập khác

Trường hợp có điều kiện

Khi nhận khoản hỗ trợ:

Nợ các TK 111, 112, 152,...

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

Định kỳ phân bổ:

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 711 - Thu nhập khác

2.7.3. Hoàn trả khoản hỗ trợ của Nhà nước

Trường hợp doanh nghiệp không đáp ứng được các điều kiện theo quy định:

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có các TK 111, 112,...

2.7.4. Nhận hỗ trợ để di dời cơ sở sản xuất, kinh doanh

Khi nhận tiền hoặc tài sản hỗ trợ

Nợ các TK 111, 112, 211,...

    Có TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

Khi ghi giảm tài sản phải phá dỡ để di dời

Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ

Nợ TK 811 - Chi phí khác

    Có TK 211 - TSCĐ hữu hình

Khi sử dụng khoản hỗ trợ để đầu tư xây dựng cơ sở mới

Nợ các TK 241, 211,...

Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)

    Có các TK 111, 112,...

Khi kết chuyển khoản hỗ trợ vào thu nhập khác

Nợ TK 3387 - Doanh thu chờ phân bổ

    Có TK 711 - Thu nhập khác

Liên hệ Kế toán Thuế Đà Nẵng để được tư vấn chi tiết 0983 542 571.