Quy định về các trường hợp không phải tính thuế giá trị gia tăng mới nhất năm 2026

Khung pháp lý về các trường hợp không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) đã có sự thay đổi căn bản trong cơ cấu văn bản pháp luật. Đối với năm 2026, các quy định này không còn nằm tại Thông tư hướng dẫn như thời kỳ trước mà được nâng lên quy định trực tiếp tại Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và văn bản sửa đổi bổ sung mới nhất là Nghị định số 359/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).

Dưới đây là cẩm nang tổng hợp chi tiết toàn bộ các trường hợp không phải tính thuế GTGT áp dụng ổn định cho năm 2026 và phần đối chiếu thời kỳ lịch sử trước năm 2025. Văn bản được biên tập dưới dạng dòng mạch lạc, chỉ viết hoa chữ cái đầu tiên của tiêu đề để bạn dễ dàng lưu trữ và sử dụng trực tiếp trên Microsoft Word.

1. Quy định mới nhất năm 2026 theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP và Nghị định 359/2025/NĐ-CP

1.1. Sản phẩm nông, lâm, thủy, hải sản ở khâu kinh doanh thương mại

Đây là quy định cốt lõi được bổ sung bởi Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 359/2025/NĐ-CP áp dụng chính thức cho kỳ tính thuế từ ngày 01/01/2026:

Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ khi bán các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng hoặc đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc mới chỉ qua các công đoạn sơ chế thông thường cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác ở khâu kinh doanh thương mại thì thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ toàn bộ thuế GTGT đầu vào phục vụ hoạt động này.

Lưu ý trường hợp đối trừ: Nếu doanh nghiệp, hợp tác xã bán nhóm sản phẩm nông, thủy sản chưa chế biến nêu trên cho các đối tượng khác không phải pháp nhân (như hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoặc cá nhân tiêu dùng trực tiếp) thì bắt buộc phải kê khai và tính thuế GTGT theo mức thuế suất quy định là 5%.

Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã nộp thuế theo phương pháp trực tiếp, khi bán sản phẩm nông, thủy sản sơ chế ở khâu thương mại thì áp dụng tính thuế theo tỷ lệ 1% trên doanh thu.

1.2. Hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ và điều chuyển tài sản nội bộ

Căn cứ theo Điều 6 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp không phải kê khai, tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ phục vụ sản xuất kinh doanh chịu thuế bao gồm các trường hợp:

Hàng hóa, dịch vụ xuất dùng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của chính cơ sở kinh doanh đó, ví dụ như xuất kho thành phẩm để luân chuyển sang kho nội bộ khác, xuất vật tư hoặc xuất bán thành phẩm để tiếp tục công đoạn sản xuất tiếp theo trong cùng một cơ sở.

Hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp sử dụng phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản lý, vận hành sản xuất, kinh doanh (bao gồm cả tài sản cố định do doanh nghiệp tự xây dựng, tự sản xuất để sử dụng).

Tài sản điều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong nội bộ cơ sở kinh doanh.

Tài sản điều chuyển giữa các đơn vị khi thực hiện các thủ tục chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.

Tài sản cố định đang sử dụng, đã thực hiện trích khấu hao khi thực hiện điều chuyển theo giá trị ghi trên sổ sách kế toán giữa cơ sở kinh doanh và các đơn vị thành viên do một cơ sở kinh doanh sở hữu 100% vốn phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh hàng chịu thuế GTGT. Cơ sở kinh doanh phải có lệnh điều chuyển tài sản kèm theo bộ hồ sơ nguồn gốc tài sản đầy đủ.

Tài sản mang đi góp vốn vào doanh nghiệp khác (phải có biên bản góp vốn, hợp đồng liên doanh liên kết, biên bản định giá tài sản của hội đồng giao nhận vốn hoặc văn bản định giá của tổ chức có chức năng định giá kèm hồ sơ nguồn gốc).

1.3. Doanh thu hàng hóa, dịch vụ nhận bán đại lý và hoa hồng đại lý bán đúng giá

Căn cứ theo Điều 9 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp làm đại lý không phải tính thuế GTGT đối với các khoản doanh thu sau:

Doanh thu từ hàng hóa, dịch vụ nhận bán đại lý và doanh thu hoa hồng được hưởng từ hoạt động làm đại lý bán đúng giá quy định của bên giao đại lý đối với các dịch vụ: bưu chính, viễn thông, bán vé xổ số, vé máy bay, vé ô tô, tàu hỏa, tàu thủy; đại lý vận tải quốc tế; đại lý của các dịch vụ ngành hàng không, hàng hải được áp dụng thuế suất thuế GTGT 0%; đại lý bán bảo hiểm.

Doanh thu hàng hóa, dịch vụ và doanh thu hoa hồng đại lý được hưởng từ hoạt động làm đại lý bán các loại hàng hóa, dịch vụ thuộc diện đối tượng không chịu thuế GTGT theo luật định.

1.4. Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu không đáp ứng đủ điều kiện hồ sơ khấu trừ

Căn cứ theo Điều 28 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, đây là trường hợp chế tài đặc thù đối với hoạt động kinh doanh xuất khẩu:

Đối với hàng hóa xuất khẩu: Trường hợp cơ sở kinh doanh có hàng hóa xuất khẩu đã có xác nhận thông quan của cơ quan hải quan nhưng không có đủ các thủ tục, hồ sơ khác về điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với từng trường hợp cụ thể, doanh nghiệp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và đồng thời không phải tính thuế GTGT đầu ra (Riêng đối với trường hợp hàng hóa gia công chuyển tiếp, nếu thiếu hồ sơ thì phải tính nộp thuế như hàng tiêu thụ nội địa).

Đối với dịch vụ xuất khẩu: Trường hợp cơ sở kinh doanh cung cấp dịch vụ xuất khẩu ra nước ngoài nhưng không đáp ứng được điều kiện về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thì doanh nghiệp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và đồng thời không phải tính thuế GTGT đầu ra.

2. Quy định áp dụng cho thời kỳ lịch sử trước ngày 01/07/2025 theo Thông tư 219/2013/TT-BTC

Giai đoạn trước ngày 01/07/2025, các trường hợp không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT được thực hiện riêng biệt theo quy định tại Điều 5 Thông tư số 219/2013/TT-BTC, bao gồm nhiều trường hợp về dòng tiền tài chính:

2.1. Các khoản nhận bồi thường, tiền thưởng, hỗ trợ bằng tiền và thu nhập tài chính

Tổ chức, cá nhân khi nhận các khoản thu về bồi thường bằng tiền (bao gồm cả tiền bồi thường về đất và tài sản trên đất khi bị thu hồi đất theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền), tiền thưởng, tiền hỗ trợ, tiền chuyển nhượng quyền phát thải và các khoản thu tài chính khác thì chỉ cần lập chứng từ thu theo quy định mà không phải xuất hóa đơn, không phải tính thuế GTGT.

Ví dụ thời kỳ này: Doanh nghiệp nhận lãi tiền gửi, lãi cho vay, tiền cổ tức, tiền bồi thường do đối tác vi phạm hủy hợp đồng kinh tế, hoặc tiền bồi thường từ công ty bảo hiểm bằng tiền thì không phải kê khai thuế GTGT. Nếu bồi thường bằng hàng hóa, dịch vụ thì bên bồi thường vẫn phải xuất hóa đơn tính thuế như bán hàng thông thường.

2.2. Mua một số dịch vụ thực hiện hoàn toàn ở nước ngoài

Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam khi thực hiện mua các dịch vụ của tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, hoặc cá nhân nước ngoài không cư trú mà các dịch vụ này được thực hiện hoàn toàn ở ngoài lãnh thổ Việt Nam thì thuộc diện không phải kê khai, nộp thuế nhà thầu khâu GTGT. Các dịch vụ này bao gồm:

Sửa chữa các phương tiện vận tải, máy móc, thiết bị (bao gồm cả vật tư, phụ tùng thay thế đi kèm).

Dịch vụ quảng cáo, tiếp thị (trừ quảng cáo trên môi trường internet).

Dịch vụ xúc tiến đầu tư và xúc tiến thương mại.

Môi giới bán hàng hóa, môi giới cung cấp dịch vụ ra nước ngoài.

Dịch vụ đào tạo (trừ hình thức đào tạo trực tuyến).

Dịch vụ chia cước bưu chính, viễn thông quốc tế; dịch vụ thuê đường truyền dẫn và băng tần vệ tinh của nước ngoài.

2.3. Cá nhân, tổ chức không kinh doanh thực hiện bán tài sản

Các cá nhân hoặc tổ chức không phải là cơ sở kinh doanh, không phải là người nộp thuế GTGT thông thường khi phát sinh hoạt động bán tài sản sở hữu thì không phải kê khai, tính thuế GTGT.

Ví dụ thời kỳ này: Cá nhân tiêu dùng bán thanh lý lại xe ô tô cũ đang sử dụng; hoặc tài sản thế chấp của cá nhân tại ngân hàng thương mại bị tịch thu và bán phát mại để thu hồi nợ vay quá hạn thì khoản tiền thu được từ bán phát mại này không thuộc diện chịu thuế GTGT.

2.4. Chuyển nhượng dự án đầu tư để tiếp tục sản xuất kinh doanh

Doanh nghiệp, hợp tác xã khi thực hiện chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án đầu tư để sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT cho các doanh nghiệp, hợp tác xã khác nhằm tiếp tục quá trình đầu tư sản xuất kinh doanh thì bên chuyển nhượng không phải kê khai, nộp thuế GTGT đối với giá trị dự án chuyển nhượng đó.

2.5. Các khoản thu hộ, chi hộ và nhận thù lao từ cơ quan nhà nước

Các khoản tiền thu hộ bằng tiền không liên quan trực tiếp đến việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của cơ sở kinh doanh.

Các tổ chức, doanh nghiệp nhận các khoản thù lao từ cơ quan nhà nước do thực hiện hoạt động thu hộ, chi hộ các cơ quan nhà nước, bao gồm: Thu bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế tự nguyện cho cơ quan Bảo hiểm xã hội; chi trả trợ cấp ưu đãi cho người có công; thu thuế của hộ cá nhân kinh doanh cho cơ quan thuế và các khoản thu chi hộ đặc thù khác cho cơ quan nhà nước.

Trong kỳ tính thuế này, doanh nghiệp của bạn tại Đà Nẵng có phát sinh hoạt động điều chuyển tài sản cố định giữa các chi nhánh phụ thuộc khác tỉnh, hoặc xuất nông thủy sản thô cho các đối tác thương mại nào cần kiểm soát bộ chứng từ để áp dụng đúng quy định không?