Hướng dẫn cách tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ mới nhất năm 2026

Phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) áp dụng cho các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định. Kể từ khi Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Nghị định số 181/2025/NĐ-CP chính thức áp dụng, quy trình tập hợp dữ liệu hóa đơn và tính toán số thuế phải nộp đã được chuẩn hóa chặt chẽ.

Dưới đây là cẩm nang hướng dẫn chi tiết công thức xác định và bài tập thực hành hai kỳ liên tiếp năm 2026 của Kế Toán Thuế Đà Nẵng được biên tập dưới dạng văn bản dòng mạch lạc, trực quan để bạn dễ dàng lưu trữ trên Microsoft Word.

1. Cơ sở pháp lý áp dụng cho năm 2026

Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (Điều 11 về Phương pháp khấu trừ thuế).

Nghị định số 181/2025/NĐ-CP (Điều 20 quy định chi tiết đối tượng và nguyên tắc tính thuế).

Thông tư số 69/2025/TT-BTC quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành (thay thế hoàn toàn Thông tư 219/2013/TT-BTC cũ).

2. Công thức xác định số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ

Số thuế GTGT doanh nghiệp phải nộp được xác định bằng chênh lệch giữa dòng thuế bán ra và dòng thuế mua vào được chấp nhận khấu trừ trong kỳ tính thuế (tháng hoặc quý). Các công thức được thiết lập gọn trên một hàng như sau:

Công thức tổng quát: Số thuế GTGT phải nộp = Số thuế GTGT đầu ra - Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

2.1. Xác định số thuế giá trị gia tăng đầu ra

Số thuế GTGT đầu ra bằng tổng số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế bán ra được ghi nhận trên các hóa đơn GTGT phát sinh trong kỳ của doanh nghiệp.

Công thức tính tiêu chuẩn: Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế chưa có thuế GTGT x Thuế suất thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ

Công thức quy đổi đối với hóa đơn đặc thù (ghi giá đã có thuế): Giá chưa có thuế GTGT = Giá thanh toán trên hóa đơn / (1 + Thuế suất %) và Thuế GTGT đầu ra = Giá thanh toán - Giá chưa có thuế GTGT.

2.2. Xác định số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ

Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ bằng tổng số thuế GTGT ghi trên hóa đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ, chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu hoặc chứng từ nộp thay thuế nhà thầu nước ngoài phát sinh trong kỳ, với điều kiện phải đáp ứng đầy đủ các nguyên tắc và điều kiện khấu trừ:

Hóa đơn đầu vào phải là hóa đơn GTGT hợp pháp, hợp lệ.

Đối với các hóa đơn có tổng trị giá thanh toán (giá đã bao gồm thuế) từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản qua ngân hàng) thì mới được chấp nhận khấu trừ thuế.

Quy đổi đối với chứng từ đặc thù đầu vào (tem, vé cước đường bộ đã có thuế): Giá chưa có thuế GTGT = Giá thanh toán / (1 + Thuế suất %) và Thuế GTGT đầu vào = Giá chưa có thuế GTGT x Thuế suất %.

3. Bài tập thực hành tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ

Tình huống dữ liệu: Kế Toán Thuế Đà Nẵng áp dụng phương pháp tính thuế khấu trừ và thực hiện kê khai thuế GTGT theo quý. Tính đến hết quý 2/2026, công ty không còn số thuế GTGT dư được khấu trừ chuyển kỳ sau. Các hóa đơn phát sinh trong kỳ đều hợp lý, hợp lệ.

Phần I: Xác định nghĩa vụ thuế tại kỳ quý 3/2026

Trong quý 3/2026, doanh nghiệp phát sinh các hóa đơn mua vào và bán ra cụ thể như sau:

Bước 1: Tổng hợp và rà soát số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ quý 3/2026

Kế toán thực hiện rà soát điều kiện thanh toán và tính chất của từng hóa đơn mua vào:

Hóa đơn ngày 05/07/2026 (Mua hàng hóa): Giá chưa thuế 50 triệu, thuế 10% là 5 triệu. Hóa đơn trên 5 triệu đã thanh toán chuyển khoản đầy đủ. Số thuế được khấu trừ: 5.000.000 VND.

Hóa đơn ngày 10/07/2026 (Mua công cụ dụng cụ): Giá chưa thuế 10 triệu, thuế 10% là 1 triệu. Nghiệp vụ mua hàng chưa thanh toán cho người bán vẫn được chấp nhận khấu trừ thuế trong kỳ phát sinh. Số thuế được khấu trừ: 1.000.000 VND.

Hóa đơn ngày 06/08/2026 (Mua dịch vụ): Giá chưa thuế 1 triệu, thuế 5% là 50.000 VND. Hóa đơn có tổng giá trị dưới 5 triệu đồng nên thanh toán bằng tiền mặt vẫn hợp lệ. Số thuế được khấu trừ: 50.000 VND.

Hóa đơn ngày 23/09/2026 (Mua phần mềm kế toán): Giá chưa thuế 5 triệu, phần mềm thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nên tiền thuế bằng 0. Số thuế được khấu trừ: 0 VND.

Hóa đơn ngày 28/09/2026 (Mua dịch vụ ăn uống): Tổng thanh toán 2 triệu đồng, bên bán giao hóa đơn bán hàng (phương pháp trực tiếp). Hóa đơn bán hàng không có dòng thuế suất và tiền thuế riêng nên không có căn cứ tách thuế đầu vào. Số thuế được khấu trừ: 0 VND.

Tổng cộng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ quý 3/2026: 5.000.000 + 1.000.000 + 50.000 = 6.050.000 VND.

Bước 2: Tổng hợp số thuế GTGT đầu ra phát sinh quý 3/2026

Kế toán tập hợp toàn bộ hóa đơn GTGT đã xuất khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ:

Hóa đơn ngày 22/07/2026 (Bán hàng hóa): Tiền thuế GTGT đầu ra tương ứng là 2.000.000 VND.

Hóa đơn ngày 12/08/2026 (Bán thanh lý công cụ): Tiền thuế GTGT đầu ra tương ứng là 200.000 VND.

Hóa đơn ngày 18/09/2026 (Bán hàng hóa): Tiền thuế GTGT đầu ra tương ứng là 2.500.000 VND (Lưu ý: Đối với đầu ra, dù người mua trả bằng tiền mặt hay chưa thanh toán, bên bán vẫn phải kê khai nộp thuế đầy đủ theo hóa đơn).

Tổng cộng số thuế GTGT đầu ra phát sinh quý 3/2026: 2.000.000 + 200.000 + 2.500.000 = 4.700.000 VND.

Bước 3: Tính toán kết quả thuế GTGT quý 3/2026

Áp dụng công thức tổng quát: Số thuế GTGT phải nộp quý 3/2026 = 4.700.000 - 6.050.000 = -1.350.000 VND.

Kết luận quý 3/2026: Kết quả tính toán ra số âm, nghĩa là trong quý 3/2026 Kế Toán Thuế Đà Nẵng không phải nộp tiền thuế GTGT. Số dư tiền thuế đầu vào chưa được khấu trừ hết là 1.350.000 đồng sẽ được chuyển sang kỳ kế tiếp (quý 4/2026) để tiếp tục khấu trừ. Doanh nghiệp thực hiện nộp tờ khai mẫu số 01/GTGT cho cơ quan thuế chậm nhất vào ngày 31/10/2026.

Phần II: Xác định nghĩa vụ thuế tại kỳ quý 4/2026

Trong quý 4/2026, các nghiệp vụ kinh tế tiếp tục phát sinh tại doanh nghiệp như sau:

Bước 1: Tổng hợp và rà soát số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ quý 4/2026

Hóa đơn ngày 07/10/2026 (Mua tài sản cố định): Giá chưa thuế 35 triệu, thuế 10% là 3,5 triệu. Tổng thanh toán trên 5 triệu đã chuyển khoản toàn bộ. Số thuế được khấu trừ: 3.500.000 VND.

Hóa đơn ngày 25/10/2026 (Mua hàng hóa): Giá chưa thuế 30 triệu, thuế 10% là 3 triệu (Tổng trị giá thanh toán cả thuế là 33 triệu đồng). Doanh nghiệp thanh toán 22 triệu đồng bằng chuyển khoản và 11 triệu đồng bằng tiền mặt. Theo nguyên tắc thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 5 triệu trở lên, doanh nghiệp chỉ được khấu trừ thuế tương ứng với phần tiền chuyển khoản, phần tiền mặt sẽ bị loại. Số thuế được khấu trừ: 2.000.000 VND (Bị loại trừ không được khấu trừ 1.000.000 VND tương ứng với phần chi tiền mặt).

Nghiệp vụ ngày 08/12/2026 (Mua hàng của cá nhân): Giá trị 1 triệu đồng, mua của cá nhân không kinh doanh nên không có hóa đơn GTGT đầu vào, tiền thuế bằng 0. Số thuế được khấu trừ: 0 VND.

Tổng cộng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ phát sinh trong quý 4/2026: 3.500.000 + 2.000.000 = 5.500.000 VND.

Bước 2: Tổng hợp số thuế GTGT đầu ra phát sinh quý 4/2026

Hóa đơn ngày 06/11/2026 (Bán hàng hóa): Tiền thuế GTGT đầu ra tương ứng là 6.000.000 VND.

Hóa đơn ngày 24/12/2026 (Bán hàng hóa): Tiền thuế GTGT đầu ra tương ứng là 3.000.000 VND (Người mua chưa trả tiền doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ khai thuế đầu ra đúng thời điểm bàn giao hàng).

Tổng cộng số thuế GTGT đầu ra phát sinh quý 4/2026: 6.000.000 + 3.000.000 = 9.000.000 VND.

Bước 3: Tính toán kết quả và bù trừ chuyển kỳ quý 4/2026

Căn cứ Khoản 5 Điều 23 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp thực hiện tính toán nghĩa vụ quý 4/2026 có kết hợp khấu trừ số dư quý 3 chuyển sang:

Số chênh lệch phát sinh riêng trong kỳ quý 4/2026: 9.000.000 - 5.500.000 = 3.500.000 VND.

Thực hiện kết chuyển bù trừ với số thuế dư kỳ trước chuyển sang (1.350.000 VND): Số thuế GTGT phải nộp quý 4/2026 = 3.500.000 - 1.350.000 = 2.150.000 VND.

Kết luận quý 4/2026: Tổng số tiền thuế GTGT cuối cùng mà Kế Toán Thuế Đà Nẵng bắt buộc phải nộp vào ngân sách nhà nước tại kỳ quý 4/2026 là 2.150.000 đồng. Doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn thành việc nộp tờ khai thuế mẫu số 01/GTGT và nộp đủ số tiền thuế phát sinh này vào kho bạc nhà nước chậm nhất là ngày 31/01/2027.