Hướng dẫn hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất 5%

Quy trình và phương pháp xác định số thuế giá trị gia tăng (GTGT) được hoàn đối với hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% được áp dụng thống nhất theo quy định tại Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, hướng dẫn bởi Điều 31 Nghị định 181/2025/NĐ-CP và chi tiết kỹ thuật tại Điều 8 kèm Phụ lục III Thông tư 69/2025/TT-BTC.

Dưới đây là cẩm nang hướng dẫn chi tiết điều kiện, kỳ hoàn thuế và công thức phân bổ số thuế đầu vào được hoàn dành cho kế toán doanh nghiệp để sao chép trực tiếp vào Microsoft Word.

1. Đối tượng và điều kiện được hoàn thuế

Doanh nghiệp thuộc diện áp dụng phương pháp khấu trừ thuế được xét hoàn thuế GTGT đầu vào đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất 5% khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau:

Về loại hình hoạt động: Cơ sở kinh doanh chỉ sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất thuế GTGT 5%; hoặc cơ sở kinh doanh sản xuất kinh doanh đa mức thuế suất (vừa có hàng 5%, vừa có hàng không chịu thuế hoặc hàng 10%).

Về thời gian lũy kế: Có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết sau ít nhất 12 tháng liên tục hoặc 04 quý liên tục.

Về giá trị định lượng: Số thuế GTGT đầu vào xác định cho hoạt động sản xuất, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% sau khi thực hiện bù trừ với số thuế GTGT phải nộp của các hoạt động kinh doanh khác (nếu có) phải còn lại từ 300 triệu đồng trở lên.

Điều kiện quản lý thuế đi kèm: Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, lập và lưu giữ sổ sách, chứng từ kế toán theo quy định; có tài khoản tiền gửi ngân hàng đăng ký theo mã số thuế doanh nghiệp và đáp ứng đầy đủ các nguyên tắc khấu trừ đầu vào.

2. Cách xác định kỳ hoàn thuế giá trị gia tăng

Kỳ hoàn thuế được tính liên tục bằng tháng (đối với doanh nghiệp khai thuế theo tháng) hoặc bằng quý (đối với doanh nghiệp khai thuế theo quý).

Thời điểm bắt đầu kỳ hoàn thuế: Được xác định từ kỳ tính thuế GTGT đầu tiên có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết liên tục (chưa được giải quyết hoàn thuế ở các hồ sơ trước đó).

Thời điểm kết thúc kỳ hoàn thuế: Là kỳ tính thuế cuối cùng mà doanh nghiệp tổng hợp số liệu để lập hồ sơ đề nghị hoàn thuế gửi đến cơ quan quản lý thuế trực tiếp.

3. Nguyên tắc hạch toán và phân bổ thuế đầu vào

Đối với doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng hoặc đa mức thuế suất, việc theo dõi số liệu đầu vào phục vụ hoàn thuế 5% được thực hiện theo nguyên tắc hạch toán:

Hạch toán riêng biệt: Kế toán bắt buộc phải hạch toán riêng số thuế GTGT đầu vào sử dụng cho hoạt động trực tiếp sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5%.

Phân bổ theo tỷ lệ doanh thu: Đối với số thuế GTGT đầu vào sử dụng đồng thời cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% và sử dụng cho các hoạt động chịu thuế suất khác (bao gồm cả hàng hóa chịu thuế suất 5% ở khâu kinh doanh thương mại mua đi bán lại) mà không thể hạch toán riêng được, kế toán tiến hành phân bổ số thuế dùng chung này theo tỷ lệ phần trăm giữa doanh thu của hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% trên tổng doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế thuộc kỳ hoàn thuế.

4. Công thức xác định số thuế gtgt được hoàn chi tiết

Căn cứ theo Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư số 69/2025/TT-BTC, số thuế GTGT đầu vào được hoàn đối với hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% được xác định lần lượt thông qua 3 công thức tính toán cốt lõi sau:

Công thức 1: Tổng số thuế gtgt đầu vào được khấu trừ của hoạt động sản xuất, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% thuộc kỳ hoàn thuế

Số thuế này (gọi tắt là Chỉ tiêu 1) được xác định bằng công thức: Chỉ tiêu 1 = Chỉ tiêu 2 + [ Chỉ tiêu 3 x (Doanh thu của hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% của kỳ hoàn thuế / Tổng doanh thu hàng hóa, dịch vụ chịu thuế của kỳ hoàn thuế) ]

Trong đó, các cấu phần Chỉ tiêu 2 và Chỉ tiêu 3 được bóc tách tính toán chi tiết tại hai công thức tiếp theo dưới đây.

Công thức 2: Số thuế gtgt đầu vào được khấu trừ sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% hạch toán riêng được của kỳ hoàn thuế

Số thuế này (gọi tắt là Chỉ tiêu 2) được tổng hợp từ sổ sách kế toán theo công thức: Chỉ tiêu 2 = Số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% hạch toán riêng được của kỳ trước chuyển sang tại kỳ tính thuế đầu tiên thuộc kỳ hoàn thuế + Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% hạch toán riêng được phát sinh trong các kỳ tính thuế thuộc kỳ hoàn thuế + Chỉ tiêu 4.

Cách xác định Chỉ tiêu 4 (Chênh lệch điều chỉnh tăng, giảm số thuế GTGT đầu vào hạch toán riêng được của các kỳ tính thuế trước kỳ hoàn thuế): Chỉ tiêu 4 = Tổng số tiền điều chỉnh tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% hạch toán riêng được của các kỳ trước kỳ hoàn thuế - Tổng số tiền điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% hạch toán riêng được của các kỳ trước kỳ hoàn thuế.

Công thức 3: Số thuế gtgt đầu vào được khấu trừ sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được của kỳ hoàn thuế

Số thuế này (gọi tắt là Chỉ tiêu 3) dùng để làm căn cứ nhân với tỷ lệ phân bổ doanh thu, được xác định theo công thức: Chỉ tiêu 3 = Số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được của kỳ trước chuyển sang tại kỳ tính thuế đầu tiên thuộc kỳ hoàn thuế + Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được phát sinh trong các kỳ tính thuế thuộc kỳ hoàn thuế + Chỉ tiêu 5.

Cách xác định Chỉ tiêu 5 (Chênh lệch điều chỉnh tăng, giảm số thuế GTGT đầu vào sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được của các kỳ tính thuế trước kỳ hoàn thuế): Chỉ tiêu 5 = Tổng số tiền điều chỉnh tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được của các kỳ tính thuế trước kỳ hoàn thuế - Tổng số tiền điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng đồng thời không hạch toán riêng được của các kỳ tính thuế trước kỳ hoàn thuế.

5. Nguyên tắc bù trừ và kết luận nghĩa vụ hoàn thuế cuối cùng

Sau khi kế toán sử dụng hệ thống công thức nêu trên và tính toán ra được kết quả cuối cùng của Chỉ tiêu 1 (Tổng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sử dụng cho sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% của kỳ hoàn thuế), doanh nghiệp thực hiện bước kiểm tra điều kiện hoàn thuế cuối cùng như sau:

Thực hiện bù trừ: Lấy số tiền tại Chỉ tiêu 1 tiến hành bù trừ với số thuế GTGT phải nộp của các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu nhiều mức thuế suất khác (bao gồm cả số thuế phải nộp của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất 5% thuộc hoạt động kinh doanh thương mại mua đi bán lại) phát sinh trong kỳ hoàn thuế nếu có.

Xét duyệt hoàn thuế: Nếu số tiền còn lại sau khi bù trừ đạt giá trị từ 300 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp đủ điều kiện và được cơ quan thuế giải quyết hoàn trả số thuế GTGT đầu vào sử dụng cho hoạt động sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ chịu thuế suất 5% theo quy định. Nếu số tiền sau bù trừ nhỏ hơn 300 triệu đồng, số thuế này tiếp tục được kết chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo để khấu trừ lũy kế.