HỆ THỐNG CÁC KHOẢN THU NHẬP KHÁC CHỊU THUẾ TNDN THEO NGHỊ ĐỊNH 320/2025/NĐ-CP

Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15) quy định chi tiết các khoản thu nhập khác thuộc diện chịu thuế TNDN áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025 như sau:

1. Nhóm đầu tư vốn, chuyển nhượng dự án và bất động sản

Chuyển nhượng vốn, chứng khoán, quyền góp vốn: Tính vào thu nhập khác. Khoản này loại trừ các khoản thu liên quan trực tiếp đến phát hành cổ phiếu, cổ tức của cổ phiếu (trừ cổ tức của cổ phiếu thuộc loại nợ phải trả), bán cổ phiếu quỹ, cổ phiếu mua lại và các khoản biến động trực tiếp vào vốn chủ sở hữu.

Chuyển nhượng bất động sản: Áp dụng đối với các doanh nghiệp không chuyên kinh doanh bất động sản.

Chuyển nhượng dự án kinh doanh: Gồm thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, quyền tham gia dự án đầu tư, quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản.

Thu nhập từ hoạt động góp vốn, liên doanh trong nước: Các khoản thu nhập được chia từ các hoạt động góp vốn, mua cổ phần, liên doanh, liên kết trong nước từ nguồn thu nhập trước khi nộp thuế TNDN.

Chênh lệch tiếp nhận thành viên góp vốn mới: Khi số tiền thành viên mới bỏ ra cao hơn giá trị phần vốn góp của họ trong vốn điều lệ:

Không tính vào thu nhập chịu thuế nếu khoản chênh lệch thuộc sở hữu của doanh nghiệp để bổ sung vào nguồn vốn sản xuất, kinh doanh.

Tính vào thu nhập của các thành viên góp vốn cũ nếu khoản chênh lệch này được chia cho họ.

2. Nhóm khai thác tài sản, thanh lý và đánh giá lại tài sản

Quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản: Tiền bản quyền dưới mọi hình thức trả cho quyền sở hữu, sử dụng tài sản; thu nhập về quyền sở hữu trí tuệ; thu nhập từ chuyển giao công nghệ.

Cách xác định: Thu nhập từ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ bằng tổng số tiền thu được trừ đi giá vốn/chi phí tạo ra, chi phí duy trì, gia hạn, sửa đổi, nâng cấp, phát triển và các khoản chi được trừ khác có liên quan.

Cho thuê tài sản (trừ bất động sản): Thu nhập phát sinh từ hoạt động cho thuê tài sản dưới mọi hình thức.

Cách xác định: Bằng doanh thu cho thuê trừ đi các khoản chi gồm chi phí khấu hao, duy tu, sửa chữa, bảo dưỡng tài sản, chi phí thuê tài sản để cho thuê lại (nếu có) và các chi phí được trừ khác có liên quan.

Chuyển nhượng, thanh lý tài sản (trừ bất động sản):

Cách xác định: Bằng doanh thu thu được từ việc chuyển nhượng, thanh lý trừ đi giá trị còn lại của tài sản tại thời điểm xử lý và các chi phí được trừ liên quan trực tiếp.

Chênh lệch do đánh giá lại tài sản: Phát sinh khi đánh giá lại tài sản để góp vốn hoặc điều chuyển khi chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp (trừ các trường hợp miễn thuế theo quy định).

Tài sản thông thường: Phần chênh lệch tăng tính một lần vào thu nhập khác; phần chênh lệch giảm được giảm trừ vào thu nhập khác trong kỳ. Doanh nghiệp nhận tài sản được trích khấu hao hoặc phân bổ vào chi phí theo giá trị đánh giá lại mới này.

Quyền sử dụng đất để góp vốn/điều chuyển/góp vốn vào dự án xây nhà, hạ tầng để bán: Phần chênh lệch tăng hoặc giảm tính một lần vào thu nhập khác của kỳ tính thuế.

Trường hợp đặc biệt của quyền sử dụng đất: Nếu đánh giá lại quyền sử dụng đất để góp vốn hình thành tài sản cố định phục vụ sản xuất kinh doanh (mà bên nhận không được trích khấu hao và không được phân bổ giá trị đất vào chi phí), phần chênh lệch tăng được tính dần vào thu nhập khác của bên góp vốn trong thời gian tối đa không quá 10 năm. Doanh nghiệp phải thông báo số năm phân bổ khi nộp hồ sơ quyết toán của năm bắt đầu kê khai. Nếu sau đó doanh nghiệp tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp bằng đất này (kể cả trước hạn 10 năm) thì phải kê khai nộp thuế theo thu nhập chuyển nhượng bất động sản.

3. Nhóm thu nhập tài chính và chênh lệch tỷ giá

Lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ: Loại trừ hoạt động cấp tín dụng, gửi tiền, kinh doanh ngoại tệ của các tổ chức tín dụng. Gồm lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, lãi cho vay dưới mọi hình thức (kể cả lãi trả chậm, lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng). Thu nhập từ bán ngoại tệ bằng tổng tiền bán trừ tổng giá mua hoặc tổng giá vốn của lượng ngoại tệ bán ra.

Chênh lệch tỷ giá hối đoái trong kỳ: Gồm chênh lệch phát sinh thực tế trong kỳ và chênh lệch do đánh giá lại các khoản nợ phải trả có gốc ngoại tệ cuối kỳ tính thuế.

Liên quan trực tiếp đến sản xuất kinh doanh chính: Tính thẳng vào chi phí hoặc thu nhập của hoạt động sản xuất kinh doanh chính.

Không liên quan trực tiếp đến sản xuất kinh doanh chính: Phát sinh lỗ tính vào chi phí tài chính; phát sinh lãi tính vào thu nhập khác.

Cách xác định: Tính bằng khoản chênh lệch giữa tỷ giá tại thời điểm phát sinh với tỷ giá ghi nhận ban đầu.

Khoản loại trừ: Không bao gồm chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư cuối năm tài chính của tiền mặt, tiền gửi, tiền đang chuyển và các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ.

4. Nhóm phạt hợp đồng, các khoản trích trước và nợ thu hồi

Chênh lệch phạt, bồi thường hợp đồng kinh tế: Bằng khoản thu về tiền phạt, bồi thường do đối tác vi phạm hoặc thưởng thực hiện tốt cam kết trừ đi khoản bị phạt, trả bồi thường do doanh nghiệp vi phạm hợp đồng. Khoản bị phạt loại trừ các khoản phạt vi phạm hành chính. Khoản thu không bao gồm tiền phạt/bồi thường được ghi giảm giá trị công trình giai đoạn đầu tư hoặc ghi giảm giá trị hàng hóa dịch vụ mua về. Nếu chênh lệch âm thì giảm trừ vào thu nhập khác hoặc giảm trừ vào thu nhập hoạt động sản xuất kinh doanh chính trong năm.

Khoản trích trước vào chi phí không sử dụng hết: Các khoản trích trước theo kỳ hạn trích lập nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hết mà doanh nghiệp không hạch toán điều chỉnh giảm chi phí.

Các khoản nợ và thu nhập bỏ sót: Khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được; khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ; khoản thu nhập từ kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót nay phát hiện ra.

Khoản hoàn thuế xuất khẩu, nhập khẩu: Nếu phát sinh ngay trong năm quyết toán thì tính giảm trừ chi phí của năm đó. Nếu phát sinh từ các năm quyết toán trước thì tính vào thu nhập khác của năm phát sinh khoản hoàn thuế.

5. Nhóm tài trợ, quà tặng, hợp đồng BCC và nguồn nước ngoài

Quà biếu, quà tặng và tài trợ: Quà biếu, quà tặng bằng tiền, hiện vật, dịch vụ không phải thanh toán; thu nhập bằng tiền/hiện vật/dịch vụ từ nguồn tài trợ (trừ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước hoặc từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư); thu nhập từ hỗ trợ tiếp thị, hỗ trợ chi phí, chiết khấu thanh toán, thưởng khuyến mại. Giá trị của hiện vật hoặc dịch vụ nhận được xác định bằng giá trị của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm nhận.

Thu nhập từ di dời cơ sở kinh doanh: Tiền, tài sản, lợi ích vật chất nhận được từ các tổ chức, cá nhân theo thỏa thuận do doanh nghiệp bàn giao lại vị trí đất cũ để di dời cơ sở sản xuất, kinh doanh sau khi đã trừ đi các chi phí liên quan như chi phí di dời (vận chuyển, lắp đặt), giá trị còn lại của tài sản cố định và chi phí khác (nếu có).

Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài: Là tổng các khoản thu nhập nhận được trước khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp (hoặc thuế tương đương) tại nước ngoài.

Thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC): Xác định bằng tổng doanh thu theo hợp đồng BCC trừ đi tổng chi phí liên quan tạo ra doanh thu đó.

Phân chia bằng doanh thu hoặc sản phẩm: Doanh thu tính thuế là doanh thu hoặc sản phẩm được chia cho từng bên theo hợp đồng.

Phân chia bằng lợi nhuận trước thuế TNDN: Cử một bên làm đại diện xuất hóa đơn, ghi nhận doanh thu, chi phí, xác định lợi nhuận trước thuế để chia. Mỗi bên tự thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN riêng.

Phân chia bằng lợi nhuận sau thuế TNDN: Cử một bên làm đại diện xuất hóa đơn, ghi nhận doanh thu, chi phí và kê khai nộp thuế TNDN thay cho tất cả các bên còn lại.

Thu nhập từ bán phế liệu, phế phẩm: Sau khi đã trừ chi phí thu hồi và chi phí tiêu thụ.

Được hưởng ưu đãi thuế TNDN nếu phế liệu, phế phẩm được tạo ra từ quá trình sản xuất các sản phẩm thuộc ngành, nghề, địa bàn đang được hưởng ưu đãi thuế.

Tính vào thu nhập khác nếu tạo ra từ quá trình sản xuất sản phẩm không được hưởng ưu đãi thuế.

Các khoản thu nhập khác theo quy định của pháp luật.