CẨM NANG XÁC ĐỊNH THỜI ĐIỂM VÀ CÁCH TÍNH DOANH THU CHỊU THUẾ TNDN MỚI NHẤT

(Hệ thống hóa đồng bộ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2025 - 2026 trở đi)

I. THỜI ĐIỂM GHI NHẬN DOANH THU TÍNH THUẾ TNDN TRONG CÁC LĨNH VỰC

Nguyên tắc chung: Doanh thu được xác định là toàn bộ tiền bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ (bao gồm cả trợ giá, phụ thu, phụ trội) được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

1. Hoạt động bán hàng hóa (Trong nước & Xuất khẩu)

Hàng hóa tiêu thụ nội địa: Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho bên mua.

Hàng hóa xuất khẩu: Là ngày chuyển giao quyền sở hữu căn cứ theo hợp đồng xuất khẩu. Trường hợp hợp đồng không quy định rõ, thời điểm này được xác định dựa trên các quy định về cơ sở xác định hàng hóa xuất khẩu của pháp luật hải quan.

2. Hoạt động xây dựng, lắp đặt (Bao gồm cả đóng tàu)

Thời điểm ghi nhận doanh thu là thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành (không phân biệt doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa).

3. Hoạt động cung ứng dịch vụ

Dịch vụ thông thường: Thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc hoàn thành từng phần việc cung ứng dịch vụ cho người mua (trừ các trường hợp trả tiền trước nhiều năm).

Vận tải hàng không: Thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho khách hàng.

Cung cấp điện, nước: Ngày xác nhận chỉ số công tơ điện, nước được ghi nhận trực tiếp trên hóa đơn tính tiền.

4. Hoạt động đầu tư tài chính của Doanh nghiệp nước ngoài

Chuyển nhượng vốn: Thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn ban đầu bắt đầu có hiệu lực pháp lý.

Chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi: Thời điểm thực hiện chuyển nhượng.

Chứng khoán phái sinh (Hợp đồng tương lai): Thời điểm khớp lệnh mua/bán của nhà đầu tư trên hệ thống Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đó đến hạn đáo hạn.

II. CÁCH XÁC ĐỊNH DOANH THU TÍNH THUẾ TRONG CÁC TRƯỜNG HỢP ĐẶC THÙ

1. Nhóm dịch vụ, hàng hóa thu tiền trước nhiều năm (Cho thuê tài sản, Sân gôn, Dịch vụ khác)

Phương thức tính doanh thu: Khi khách hàng trả tiền trước cho nhiều năm, doanh nghiệp được lựa chọn 1 trong 2 phương pháp dựa trên điều kiện thực hiện chế độ kế toán và hóa đơn chứng từ thực tế:

Phân bổ đều: Số tiền thu được chia đều cho số năm sử dụng/thuê.

Ghi nhận 1 lần: Tính toàn bộ số tiền thực thu vào doanh thu tính thuế của năm thu tiền.

⚠️ Quy tắc xử lý ưu đãi thuế TNDN: Trường hợp doanh nghiệp đang trong thời gian hưởng ưu đãi thuế nhưng chọn phương pháp Ghi nhận 1 lần, số thuế TNDN được ưu đãi của từng năm trong kỳ ưu đãi sẽ được tính bằng: Tổng số thuế TNDN của số năm trả tiền trước chia cho số năm bên thuê trả tiền trước.

2. Nhóm thương mại, đại lý và tiêu dùng nội bộ

Bán hàng trả góp, trả chậm: Doanh thu là giá bán hàng hóa, dịch vụ theo phương thức trả tiền một lần (giá bán trả ngay), không bao gồm tiền lãi trả góp hoặc lãi trả chậm.

Đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng:

Đối với bên giao đại lý (gồm cả đại lý đa cấp): Doanh thu tính thuế là tổng số tiền bán hàng hóa.

Đối với bên nhận đại lý: Doanh thu tính thuế là phần tiền hoa hồng được hưởng theo hợp đồng đại lý.

Trao đổi, tiêu dùng nội bộ: Áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi hoặc tiêu dùng nội bộ (không bao gồm sản phẩm tiếp tục phục vụ quá trình sản xuất kinh doanh của chính DN). Doanh thu xác định theo giá bán của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương trên thị trường tại thời điểm phát sinh.

3. Nhóm xây dựng, gia công và vận tải

Hoạt động gia công hàng hóa: Là tiền thu về từ hoạt động gia công bao gồm tiền công, chi phí nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và các chi phí khác phục vụ quá trình gia công.

Hoạt động vận tải: Toàn bộ doanh thu từ vận chuyển hành khách, hàng hóa, hành lý phát sinh trong kỳ tính thuế.

Hoạt động xây dựng, lắp đặt:

Có bao thầu nguyên vật liệu, máy móc: Doanh thu tính thuế bao gồm cả giá trị nguyên vật liệu, thiết bị, máy móc.

Không bao thầu nguyên vật liệu, máy móc: Doanh thu tính thuế loại trừ giá trị nguyên vật liệu, thiết bị, máy móc.

4. Nhóm đặc thù công nghiệp và tài chính

Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC): Là số tiền bán hàng hóa, dịch vụ theo hợp đồng.

Nếu chia theo doanh thu hoặc sản phẩm: Doanh thu tính thuế là doanh thu hoặc giá trị sản phẩm được chia cho từng bên.

Kinh doanh trò chơi có thưởng (Casino, đặt cược, trò chơi điện tử): Doanh thu là tổng số tiền thực thu từ hoạt động này (đã bao gồm thuế Tiêu thụ đặc biệt) trừ đi số tiền đã chi trả thưởng thực tế cho khách.

Ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm: Doanh thu xác định theo quy định của pháp luật về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, pháp luật chứng khoán và bảo hiểm. Dịch vụ phái sinh căn cứ theo pháp luật kế toán.

Khai thác dầu thô, khí thiên nhiên: Là toàn bộ giá trị sản lượng dầu thô, khí thiên nhiên thực tế được bán tại điểm giao nhận (nơi chuyển giao quyền sở hữu) theo giao dịch sòng phẳng (không gồm thuế GTGT).

Nếu bán không theo giao dịch sòng phẳng: Doanh thu = Khối lượng dầu thô $times$ Giá bán trung bình cộng của tháng xuất bán của loại dầu cùng loại/tương đương trên thị trường quốc tế (căn cứ theo giá WTI, Brent, Platts).